Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Deficyt żelaza to najczęściej występująca niedobór pokarmowy. Według WHO dotyczy 20% kobiet w okresie reprodukcyjnym oraz 30–40% dzieci w krajach rozwiniętych. Najczęstszą konsekwencją niedoboru żelaza jest niedokrwistość (tu zwana mikrocytarną) objawiająca się między innymi osłabieniem, bladością skóry, łamliwością włosów i paznokci. W baniu morfologii krwi stwierdza się obniżony poziom hemoglobiny oraz erytrocytów.

Organizm dorosłego człowieka zawiera 3,5–4,2 g żelaza, z tego około 3 g są niezbędne. Największa ilość żelaza, bo aż 60–70% związana jest z hemoglobiną erytrocytów.

Przyczynami niedoboru żelaza mogą być: utrata krwi (miesiączka, urazy, krwawienia z przewodu pokarmowego), upośledzone wchłanianie lub niewystarczająca podaż w diecie (dieta wegetariańska, źle zbilansowana dieta) i na tym ostatnim skupimy się najbardziej. Co prawda dość często niedokrwistość z niedoboru żelaza wymaga zastosowania odpowiedniej suplementacji pod kontrolą lekarza, ale takie postępowanie wspomaga się dietą uwzględniającą produkty bogate w ten pierwiastek.

Na niedobory szczególnie narażone są kobiety miesiączkujące, wegetarianie, osoby stosujące drastyczne diety odchudzające, uprawiające dyscypliny wytrzymałościowe, sięgające po wysokoprzetworzoną żywność oraz pijące nadmierne ilości kawy i czarnej herbaty.

Źródłami żelaza w diecie mogą być produkty zwierzęce jak i roślinne, trzeba jednak zaznaczyć, że produkty zwierzęce posiadają żelazo dużo lepiej wchłanialne (na poziomie ok. 20%, żelazo dwuwartościowe) aniżeli produkty roślinne (na poziomie ok. 3%, żelazo trójwartościowe).

Kobiety w wieku 19-50 lat powinny dziennie dostarczać z pożywienia 18 mg żelaza. Po 50 roku życia 10 mg, podobnie jak wszyscy mężczyźni.

Z produktów zwierzęcych szczególnie bogate w żelazo są podroby (1 wątróbka z kurczaka 9 mg), czerwone mięso (100 g polędwicy wołowej 3 mg) i żółtka jaj (1,5 mg). Z produktów roślinnych: zboża pełnoziarniste, strączkowe, orzechy (zwłaszcza pistacje) i nasiona, buraki czy szpinak. Z ryb sardynki a w śród słodyczy szczególnie wyróżnia się gorzka czekolada. Grunt to różnorodność. Trzeba jednak pamiętać, że w roślinach nie dość, że jest mniej żelaza to jest ono znacząco gorzej przyswajalne. Z produktów roślinnych najlepiej przyswajalne żelazo występuje w buraku.

Najważniejszym czynnikiem ułatwiającym (nawet trzykrotnie) wchłanianie żelaza jest witamina C (czerwona papryka, pietruszka, porzeczki, cytrusy i soki z tych owoców - najlepiej świeże). Substancje, które znacznie zmniejszają dostępność żelaza, to na przykład fityniany (w otrębach i płatkach owsianych), niektóre polifenole (w kawie i czarnej herbacie), szczawiany (w szczawiu i rabarbarze) oraz wapń. Zatem produktów bogatych w żelazo lepiej nie popijać mlekiem, kefirem czy herbatą. Lepszym wyjściem będzie naturalny sok pomarańczowy.

Ważnym czynnikiem mającym wpływ na wchłanianie żelaza jest również skład ilościowy i jakościowy naszej flory bakteryjnej (i grzybiczej) w jelitach.

Tweet