Nieszczelne jelito

Zespół nieszczelnego jelita to stan, w którym jelito przepuszcza do krwiobiegu częściowo strawione białka i bakterie, które mogą zaburzać pracę układu immunologicznego i prowadzić do stanów zapalnych. W takiej sytuacji może dojść do rozwinięcia się niealergicznych nadwrażliwości na pokarmy, zaburzeń czynnościowych jelit a nawet do chorób autoimmunologicznych.

  



Co to jest i jak powstaje?

O nieszczelnym (przeciekającym) jelicie (ang. leaky gut syndrom) mówimy, gdy w badaniu laboratoryjnym wykryty zostanie podwyższony poziom tzw. zonuliny. Zonulina jest białkiem, które moduluje przepuszczalność ścisłych połączeń pomiędzy komórkami w ścianie przewodu pokarmowego. W przypadku wzrostu stężenia tego białka dochodzi do rozluźnienia struktury jelita. W dużym uproszczeniu, przez takie nieszczelne jelito cząsteczki pokarmowe i bakterie mogą przedostać się do krwiobiegu wywołując nieprawidłową odpowiedź ze strony układu immunologicznego. Powstają kompleksy przeciwciał i białek, prowadzące do stanów zapalnych, nadwrażliwości pokarmowych czy nawet chorób autoimmunologicznych.

Najczęstszą przyczyną nieszczelności jelit jest dysbioza jelitowa czyli nieprawidłowy skład ilościowy i jakościowy mikroflory jelitowej (bakterii, grzybów). Może być to spowodowane nieprawidłową dietą, stresem, nadużywaniem syntetycznych leków (zwłaszcza antybiotyków, niesteroidowych leków przeciwzapalnych czy inhibitorów pompy protonowej), niedostatecznym wydzielaniem enzymów trawiennych, niedoborem niektórych aminokwasów, pewnymi infekcjami wirusowymi lub bakteryjnymi, nadwrażliwościami pokarmowymi, SIBO, candidą czy nadmierną, skrajną aktywnością fizyczną.

źródło: draxe.com (grafika przetłumaczona na język polski)

 

 Z czym jest to powiązane?

Warto zwrócić uwagę na to, że znacząca część naszej odporności znajduje się w jelitach. Tkanka limfatyczna związana z błonami śluzowymi przewodu pokarmowego zawiera ponad 70% limfocytów całego organizmu i tworzy złożony system odpornościowy. W rozwoju takiego systemu podstawowe znaczenie mają bakterie jelitowe, zasiedlające przewód pokarmowy. Szczelne jelito to nie tylko dobra odporność, ale to nasz „drugi mózg”, który odpowiada za nasz nastrój (w naszych jelitach znajduje się około 100 milionów neuronów), to ochrona przed alergiami czy chorobami autoimmunizacyjnymi. Choroby powiązane z nieszczelnym jelitem to także zaburzenia czynnościowe jelit, depresja, choroby tarczycy, autyzm, schizofrenia, ADHD, astma czy egzema.

Objawy nieszczelnego jelita:

- choroby autoimmunologiczne
- alergie
- zaburzenia czynnościowe jelit
- zaburzenia nastroju
- problemy skórne
- obniżona odporność
- choroby tarczycy

 

Co szkodzi w diecie?

Dieta w przypadku nieszczelności jelita powinna być czasowo uboga lub nawet całkowicie pozbawiona lektyn. Substancje te zawierają rośliny strączkowe (soja, fasola, soczewica, groch), wszelkie zboża czy orzechy (np. arachidowe, migdały, ziemne). Lektyny to białka wiążące węglowodany. Ulegają wiązaniu z resztami cukrowymi glikoproteidów obecnych na powierzchni limfocytów przyczyniając się do zlepiania się komórek, co często prowadzi do ich aktywacji a w konsekwencji do ich transformacji blastycznej. Lektyny przyczepiają się do ścianek jelita powodując wzrost produkcji zonuliny, a więc prowadzą do zwiększonej przesiąkliwości jelitowej. Najbardziej znaną i szkodliwą lektyną jest gluten obecny w przede wszystkim pszenicy, ale też w życie czy jęczmieniu. Przeciwciała powstałe w wyniku odpowiedzi układu immunologicznego na gluten atakują nie tylko jelita, ale często inne narządy. W takim przypadku mówimy o chorobie z autoagresji (autoimmunologicznej). Gluten czy inne lektyny mogą być zatem czynnikami prowadzącymi do nieprawidłowej reakcji układu immunologicznego.

Również białko mleczne – kazeina – zwłaszcza z mleka krowiego niekorzystnie wpływa na szczelność jelit. Składnikiem nabiału szkodzącym jelitom jest kazeina A1. Kazeina występuje w dwóch odmianach A1 i A2, które różnią się jedynie pojedynczym aminokwasem w ich łańcuchu białkowych. Forma A2 jest uważana za oryginalną wersję beta-kazeiny. Forma A1 pojawiła się kilka tysięcy lat temu, gdy wystąpiła mutacja w europejskich stadach krów i ona jest właśnie niekorzystna. Brak formy A2 w obecnym mleku krowim to efekt krzyżowania krów, w taki sposób, aby rodziły się bardziej mleczne jałówki. Doszło przez to do mutacji genetycznej, która zmieniła strukturę białek w mleku (podobna sytuacja jak z pszenicą). Mleko kozie i owcze nie zawiera A1 beta-kazeiny, co czyni je bardziej bezpiecznymi dla układu pokarmowego i immunologicznego. Należy jednak pamiętać, że białka A1 i A2 są bardzo do siebie podobne, co u niektórych osób nadal może stwarzać problemy. Jeśli nie chcesz rezygnować z nabiału najlepszy będzie organiczny: surowy, niepasteryzowany. Pasteryzacja działa niszcząco na wiele cennych elementów pokarmu (enzymy, witaminy). Na nabiał jednak należy szczególnie uważać, gdyż często zawiera nie tylko niekorzystne proteiny, ale też antybiotyki czy hormony wzrostu.

Cukier również może wywołać poważne spustoszenie w jelicie. Sprzyja rozrostowi drożdży, candidy i złych bakterii, które będą zwiększały przepuszczalność.

 

Co pomaga?

Szczególnie korzystnie na regeneracje błony jelita działają kiszonki (ogórki, kapusta, sok z kapusty) oraz naturalne związki, na których wzrastają dobroczynne bakterie jelitowe (np. cebula, czosnek, pomarańcza, banany). Oczywiście mile widziane również będą dobrej jakości probiotyki, prebiotyki i inne związki, które dobiera się indywidualnie na podstawie wyników badań.

Glutamina stosowana w odpowiednich dawkach przynosi wiele korzyści dla zdrowia. Szczególnie istotna jest w uszczelnianiu jelit. Wpływa także korzystnie na regulacje odpowiedzi immunologicznej immunoglobuliny A (IgA). Immunoglobulina A jest przeciwciałem biorącym udział głównie w obronie błon śluzowych i jest wydzielana w bardzo dużych ilościach. IgA ma znaczny wpływ na reakcje organizmu związane z nadwrażliwością pokarmową i alergiami. Duża ilość glutaminy zawierają mocno wygotowane buliony na kościach i ogólnie produkty mięsne. Glutaminę można  również zakupić w formie suplementu.

Jakie podstawowe badania warto wykonać?:

- mikroflora jelitowa (ilościowy i jakościowy skład)
- zonulina (marker rozszczelnienia jelita)
- nadwrażliwości pokarmowe IgG-zależne

Badania i terapia

Niestety domowy test buraczany na sprawdzenie nieszczelności jelitowej nie jest wiarygodną metodą, gdyż ilość rubinowego barwnika w moczu może zależeć od aktywności enzymów trawiennych czy kwasowości żołądka. W takiej sytuacji warto wykonać laboratoryjne badanie szczelności jelit i mikroflory jelitowej oraz badanie nadwrażliwości pokarmowej IgG-zależnej. Często jednak potrzeba znacznie szerszej diagnostyki (zawłaszcza w przypadku np. chorób autoagresywnych). Dzięki wynikom badań można wprowadzić indywidualną, celowaną terapię.

W odbudowywaniu flory bakteryjnej i zachowaniu szczelności jelit niezbędne są nie tylko odpowiednia nisko- lub bezlektynowa dieta, ale też probiotyki, prebiotyki i inne substancje pomocnicze. Zwykle terapia trwa kilka miesięcy, intensywną suplementację stosuje się przez około 4 miesiące. Także efekty terapii nie są natychmiastowe a widoczne dopiero po dłuższym czasie. Jednak zdecydowanie warto podjąć taką walkę, bo efekty są często zdumiewająco pozytywne.

 

Pin It