WTORKI i CZWARTKI: konsultacje w gabinecie; PONIEDZIAŁKI i ŚRODY: konsultacje telefoniczne

Laktoferyna – wielofunkcyjne, inteligentne białko


Nazwa laktoferyna pochodzi z łaciny, lacto oznacza mleczny, ponieważ białko wyodrębniono po raz pierwszy z mleka, natomiast feryna od łacińskiego ferrum – żelazo, ponieważ, cechuje ją wysokie powinowactwo do żelaza.

Laktoferyna należy do grupy białek istotnych dla metabolizmu żelaza. Jej powinowactwo do jonów żelaza jest po części odpowiedzialne za wywierane efektu: przeciwbakteryjnego (pozbawia bakterie koniecznego do ich podziału żelaza), przeciwwirusowego, przeciwgrzybiczego, przeciwpasożytniczego, przeciwzapalnego, przeciwnowotworowego i wielu innych, niezwykle ważnych zjawisk odpornościowych. Żelazo poprzez udział w wielu procesach metabolicznych jest niezbędnym składnikiem odżywczym dla niemal wszystkich drobnoustrojów. Laktoferyna uczestniczy nie tylko w procesach absorpcji w jelicie, transporcie i magazynowaniu żelaza w komórkach ustroju, ale reguluje też jego dostępność w reakcjach tworzenia wolnych rodników tlenowych oraz dostępność dla drobnoustrojów pasożytujących w organizmie.

Laktoferyna jest jednym z najważniejszych czynników wspierających i regulujących odporność (zarówno nieswoistą, jak i swoistą). Stąd jej powszechna obecność nie tylko w mleku, ale i w innych płynach ustrojowych (ślina, łzy, pot, nasienie oraz wydzieliny surowicze i śluzowe). Szczególnie duże ilości laktoferyny znajdują się w siarze (tzw. pierwsze mleko). Dostarczana wraz z mlekiem matki stanowi dla organizmu noworodka kluczową linię obrony przed drobnoustrojami chorobotwórczymi.
Laktoferyna występująca w osoczu krwi prawie w całości znajduje się w ziarnistościach granulocytów obojętnochłonnych (neutrofilów), skąd jest uwalniana podczas urazu, infekcji i zapalenia. Neutrofile są szczególnie istotne w zwalczaniu patogennych bakterii.

Laktoferyna wykazuje ponadto pozytywny wpływ na uszczelnianie nabłonka jelit (poprzez jego regenerację i stymulowanie podziałów komórkowych), a także zmniejsza dolegliwości związane z nietolerancją pokarmową (poprzez m.in. stymulowanie wydzielania laktazy, enzymu rozkładającego cukier mleczny).
Działanie immunomodulacyjne, a także wpływ na regulację reakcji zapalnych należą jednak do najważniejszych funkcji laktoferyny. W Tabeli 1 szczegółowo przedstawiono właściwości i mechanizmy działania laktoferyny.

Stężenie laktoferyny w organizmie człowieka jest zmienne, podobnie jak zapotrzebowanie na tę proteinę. W wyniku braku laktoferyny może dojść do krótkotrwałego upośledzenia czynności obronnych ustroju lub do immunosupresji. Pierwszy z tych przypadków ma często miejsce w sezonach zwiększonej podatności na infekcje górnych dróg oddechowych. Można w takiej sytuacji zażywać suplementy zawierające laktoferynę.

Działanie laktoferyny:

1. Przeciwbakteryjne

– destrukcja ściany komórkowej bakterii
– hamowanie przyczepności komórek bakteryjnych do komórek gospodarza
– wiązanie wolnego żelaza niezbędnego dla rozwoju bakterii
– zwiększanie wrażliwości bakterii na antybiotyki
– zwiększanie aktywności bakteriobójczej układu odpornościowego

2. Przeciwwirusowe

– wiązanie do białek powierzchniowych wirusa lub blokowanie receptorów na komórkach gospodarza
– hamowanie namnażania się wirusa poprzez hamowanie aktywności enzymów wirusowych
– stymulacja limfocytów T zwiększających przeciwwirusową aktywność komórek NK

3. Przeciwpasożytnicze

– uszkodzenie błony komórkowej i śmierć komórki poprzez tworzenie wolnych rodników
– stymulowanie aktywności fagocytów

4. Przeciwnowotworowe

– działanie lityczne na komórki nowotworowe (powodujące rozpad komórek)
– hamowanie tworzenia naczyń krwionośnych w obrębie guzów
– wiązanie żelaza niezbędnego do wzrostu komórek
– hamowanie podziałów komórek
– stymulacja aktywności limfocytów, leukocytów i komórek NK

5. Przeciwzapalne

– hamowanie wytwarzania związków prozapalnych i stymulacja przeciwzapalnych

6. Immunomodulujące

– stymulacja dojrzewania limfocytów T i B
– zmniejszanie wytwarzania autoprzeciwciał

 

Laktoferyna na skalę przemysłową izolowana jest z serwatki oraz odtłuszczonego mleka krowiego i używana jest do produkcji immunostymulatorów, odżywek dla niemowląt czy suplementów. Laktoferyna jest odporna na działanie kwaśnych soków żołądkowych i procesy zachodzące w jelitach. Bezpieczeństwo i wielowymiarowe korzyści stosowania laktoferyny pozwala na jej wykorzystanie w suplementach diety o działaniu immunomodulującym. Laktoferyna zawarta w suplementach wyróżnia się wysokim stopniem podobieństwa (ok. 70%) do laktoferyny ludzkiej. Nie należy jednak łączyć jej z gorącymi napojami ani gorącymi potrawami, ponieważ wysoka temperatura dezaktywuje białko poprzez jego denaturację. W przypadku przyjmowania laktoferyny z innymi lekami lub suplementami diety nie przyniesie ona szkody i jej działanie nie powinno być w żaden sposób ograniczone. Laktoferyna to jeden z najbardziej bezpiecznych i korzystnych suplementów diety. Szczególnie warto zastosować ten preparat w różnego rodzaju infekcjach, niedoborach odpornościowych oraz chorobach nowotworowych.

 

Źródło: Właściwości i mechanizmy działania laktoferyny (źródło: Immunologiczne znaczenie siary. K. Rak, M. Bronkowska. Hygeia Public Health 2014, 29 – z modyfikacjami).

Pin It